خانه استاد حسین بهزاد مینیاتوریست بزرگ ایران

هنر در فصل پاییز در ابعاد و اشکال گوناگون راهی گالری‌ها و نگارخانه‌ها می‌شود و بی‌شک در میان این آثار هنری، آثار نگارگران می‌درخشد. در میان علاقه‌مندان به هنر علی الخصوص نگارگری کمتر کسی است که نام حسین بهزاد را نشنیده باشد. استاد بهزاد برای دنیا یک هنرمند و برای ایران یک قهرمان ملی بود. وی هنر مینیاتور در ایران را از صورت مغولی آن خارج کرد و به آن جنبه ملی و ایرانی بخشید و از طریق ذوق سرشار خود هنر مینیاتور را از زوال نجات داد. در هفته پایانی مهر نگاهی دوباره به آثار و زندگی هنرمندانه و خانه‌ای که از او به یادگار مانده است، انداخته‌ایم، آن هم درحالی که هنر ایران پنجاهمین سال نبودن او را به تازگی پشت سر گذاشته است و جای خالی‌اش بیش از پیش احساس می‌شود.

استاد حسین بهزاد
استاد حسین بهزاد

درباره حسین بهزاد

استاد حسین بهزاد یکی از مشهورترین نگارگران معاصر ایرانی است. وی در سال ۱۲۷۳ در شیراز به دنیا آمد.پدرش، میرزا فضل الله از هنرمندان مشهور شیراز در زمینه نقاشی آبرنگ و قلمدان سازی بود. حسین بهزاد در کودکی علوم و هنر نقاشی را نزد پدر و پدربزرگش آموخت. زمانی که هفت ساله بود پدرش را بر اثر بیماری وبا از دست داد. بعد از فوت پدر استاد بهزاد به توصیه پدر بزرگش شاگرد حجره قلمدان سازی شخصی به نام ملاعلی شد.

خانه استاد حسین بهزاد

خانه استاد حسین بهزاد

دوران جوانی و نقطه اوج فعالیت

سرانجام در سن ۲۱ سالگی حسین بهزاد کارگاه مستقلی برای خود تاسیس کرد و از آنجایی‌که در کپی کردن آثار هنرمندان صاحب نامی چون کمال‌الدین بهزاد و رضا عباسی تبحر خاصی داشت و این آثار به شدت مورد علاقه دلالان ایرانی و اروپاییان بود در مدت زمان کوتاهی مشهور شد.

۲۰ سال بعد و در سن ۴۱ سالگی وی رهسپار پاریس شد و در آنجا به مطالعه هنر دنیای جدید پرداخته و همزمان روی مینیاتورهایی از ژاپن و چین کار می‌کرد. بعد از سیزده ماه به وطن بازگشت و نتیجه مطالعات خویش را در آثار جدید خود ارائه کرده و در اختیار عموم قرار دارد. بهزاد سال‌ها کارمند فنی اداره کل باستانشناسی و استاد مینیاتور هنرستان هنرهای زیبای تهران بود. استاد حسین بهزاد در حالی که ۷۴ سال داشت در ۲۱ مهرماه ۱۳۴۷ بر اثر بیماری دار فانی را وداع گفت.
خانه استاد حسین بهزاد
خانه استاد حسین بهزاد

سرنوشت خانه استاد

خوشبختانه خانه این استاد بزرگ نقاشی هنوز پابرجاست. خانه‌ای با نمای آجری که در تهران خیابان آزادی، خیابان نوفلاح، نبش خیابان کلهر واقع شده است. بنابر اطلاعات منتشر شده توسط کمیته پیگیری حفاظت از خانه‌های تاریخی تهران، این خانه از سال ۱۳۷۱ به سازمان میراث فرهنگی واگذار شده و طبق درخواست پسر استاد بهزاد قرار بود به موزه تبدیل شود، اما همچنان در بلاتکلیفی به سر می‌برد و هم اکنون تحت اختیار معاونت صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی است. کسانی که روزگاری در این خانه رفت و آمد می‌کردند می‌گویند: «در این خانه نقش‌ها و طرح‌ها بر بوم‌های نقاشی جاویدان شده و رنگ‌ها در هم می‌آمیختند». اما متاسفانه اکنون کورسویی از هنر و تاریخ در آن دیده نمی‌شود. حالا دیگر اسم «خانه بهزاد» برای خیلی‌ها ناآشناست. ساکنان محله هر روز بی‌تفاوت از کنارش رد می‌شوند. روزگاری خیابان مجاور خانه استاد به نام بهزاد نامگذاری شده بود اما پس از انقلاب اسلامی این نام تغییر کرد و حالا حتی بر روی یک کوی نیز نام و نشانی از او در این شهر نیست.

 

سردیس استاد حسین بهزاد

سردیس استاد حسین بهزاد

شروع نگارگری

دوران نوجوانی حسین به سختی سپری شد. بعد از فوت پدر خانواده وی در شرایط بد مالی قرار داشتند. بعد از مدتی مادر، برای رهایی از فشارهای مالی مجددا ازدواج کرد و به اصفهان رفت. در چنین شرایطی حسین مجبور بود برای گذران زندگی به شدت کار کند. کسب و کارش در حجره قلمدان سازی در حال پیشرفت بود که ناگهان دچار بیماری سختی شد. وی برای درمان بیماری خود به تهران آمد و در این مدت در منزل یکی از دوستان پدربزرگش به نام فتوح السلطنه زندگی می‌کرد. در این دوره استاد بهزاد علاوه بر گذران دوران سخت بیماری به کمک فتوح السلطنه که هنر مینیاتور را به خوبی می‌شناخت، کتاب خمسه نظامی را تصویرسازی کرد.
خانه استاد حسین بهزاد
خانه استاد حسین بهزاد