آرنه یاکوبسن و نقش او در صنعت مبلمان

در دنیای طراحی مبلمان آثار ماندگاری وجود دارند که همواره نام طراح خود زنده نگاه می‌دارند و البته طراحان انگشت‌شماری تاکنون این شانس را داشته‌اند. یکی از این طراحان ماندگار آرنه یاکوبسن است که به خاطر طراحی‌های ساده اما کاربردی خود شهرتی جهانی یافته است. در حالی که بسیاری او را به عنوان یک طراح موفق مبلمان می‌شناسند اما آرنه در زمینه معماری نیز طرح‌های منحصر به فردی داشته و تا پیش از شروع ساخت مبلمان به عنوان یک معمار فوق مدرن شناخته می‌شد. نقش آرنه یاکوبسن در معماری و صنعت مبلمان و اهمیت آثار او سبب تا در این مطلب به معرفی او بپردازیم.

آرنه امیل جاکوبسن
آرنه امیل جاکوبسن

آرنه امیل یاکوبسن (Arne Emil Jacobsen) طراحی دانمارکی بود که به خاطر نقش مؤثر خود در معماری عمل‌گرا (Functionalism) و طرح‌های ساده اما مؤثری که برای تولید صندلی ارائه می‌داد، ماندگار شد. او در ۱۱ فوریه ۱۹۰۲ در کپنهاگ دانمارک متولد شد. پدر او، یوهان یاکوبسن عمده‌فروش لوازم ایمنی و مادر او یک کارمند بود که در اوقات فراغت خود نقاشی می‌کرد. آرنه در دوران کودکی، دانش آموزی مضطرب و بی‌قرار بود اما استعداد خارق‌العاده‌ای در طراحی و ترسیم داشت. او در ابتدا تصمیم داشت که نقاش شود، اما پدرش احساس کرد که معماری انتخابی معقول‌تر برای استعدادهای او خواهد بود.

طرح آرنه جاکوبسن به نام «خانه‌ای برای آینده» که برنده مسابقه انجمن معماری دانمارک شد

طرح آرنه جاکوبسن به نام «خانه‌ای برای آینده» که برنده مسابقه انجمن معماری دانمارک شد

جاکوبسن در سال‌های ۱۹۲۴ تا ۱۹۲۷ در مدرسه معماریِ آکادمی هنرهای زیبای دانمارک زیر نظر معماران و طراحان برجسته آن زمان نظیر کای فیسکر (Kay Fisker) و کاج گوتلوب (Kaj Gottlob) به تحصیل مشغول شد. او در سال ۱۹۲۵ زمانی که هنوز دانشجو بود در نمایشگاه هنر پاریس (Paris Art Deco fair) شرکت کرد و مدال نقره را برای طراحی صندلی به دست آورد.

در سال ۱۹۲۹، آرنه جاکوبسن با همکاری فلمینگ لاسن (Flemming Lassen) معمار و طراحی مطرح دانمارکی، برنده مسابقه انجمن معماری دانمارک برای طرحی به نام «خانه‌ای برای آینده» شد. این خانه به شکل یک مارپیچ و با سقف مسطح ساخته شده بود که بخش قابل توجهی از آن را شیشه تشکیل داده بود. این خانه دارای یک گاراژ و یک باند فرود هلیکوپتر نیز بود. به جرات می‌توان گفت طرحی که جاکوبسن نود سال پیش ارائه داد هنوز هم با بسیاری از معیارهای طراحی امروزی تطابق دارد. این طرح سبب شد تا آرنه به عنوان یک معمار فوق مدرن شناخته شود.

سفارت دانمارک در لندن و خانه استلینگ که توسط آرنه جاکوبسن طراحی شده‌اند

سفارت دانمارک در لندن و خانه استلینگ که توسط آرنه جاکوبسن طراحی شده‌اند

یاکوبسن یک سال پس از برنده شدن جایزه برای خانه آینده، دفتر طراحی و معماری خود را راه‌اندازی کرد. سال ۱۹۵۲ بیش از ده طرح برجسته در حوزه معماری از یاکوبسن به مرحله اجرا رسیده بود که از جمله آنها می‌توان به سالن تئاتر Bellevue، تالار بزرگ شهر Rudersdal در حاشیه کپنهاگ، خانه Stelling، تالار شهر ردوور (Rødovre) و سفارت دانمارک در لندن اشاره کرد.

صندلی Ant (مورچه) اثری از آرنه جاکوبسن

صندلی Ant (مورچه) اثری از آرنه جاکوبسن

سال ۱۹۵۲ برای یاکوبسن یک تحول بزرگ محسوب می‌شد. او در این سال نخستین مبلمان خود را روانه بازار کرد. صندلی Ant (مورچه) یک طرح مدرن بود که توسط آرنه برای شرکت دارویی Novo Nordisk ساخته شد. او به دلیل شباهت صندلی خود به شکل بدن مورچه نام Ant را برای آن در نظر گرفت.

صندلی مدل 7 از سری 3107 اثر آرنه جاکوبسن

صندلی مدل ۷ از سری ۳۱۰۷ اثر آرنه جاکوبسن

چارلز و ری ایمز از جمله منابع اصلی الهام بخشیدن به آرنه یاکوبسن برای استفاده از تخته سه لا در طراحی مبلمان بودند. او همچنین تحت تأثیر ارنستو راجرز، طراح ایتالیایی نیز قرار داشت. او در سال ۱۹۵۵ با استفاده از تخته سه لا صندلی مدل ۳۱۰۷ را طراحی کرد. این صندلی یکی از طرح‌های درخشان یاکوبسن محسوب می‌شد که بیش از ۵ میلیون نسخه از آن توسط کمپانی دانمارکی فریتز هانسن (Fritz Hansen) تولید شد. همچنین از این صندلی بارها نیز توسط شرکت‌های بزرگ و کوچک در سراسر دنیا کپی پرداری شد.

صندلی Egg طرحی از آرنه جاکوبسن در سال 1958 برای هتل Radisson SAS کپنهاگ

صندلی Egg طرحی از آرنه جاکوبسن در سال ۱۹۵۸ برای هتل Radisson SAS کپنهاگ

یکی از آثاری که نقش مهمی در شهرت و ماندگاری آرنه در حوزه طراحی مبلمان داشت، صندلی تخم مرغی (Egg) بود که بعدها الهام بخش بسیاری از طراحان مبلمان برای طراحی صندلی‌های راحتی شد. آرنه این صندلی مدرن را در سال ۱۹۵۸ برای هتل Radisson SAS کپنهاگ طراحی کرد. صندلی تخم مرغی با وجود زیبایی منحصر به فرد خود، هیچ‌گاه به تعداد بالا تولید نشد که از جمله دلایل آن می‌توان به قیمت بالا و فرم نشستن کاربر بر روی آن اشاره کرد. با این وجود صدها مدل از این صندلی با کپی‌برداری در سراسر جهان طراحی و تولید شد که از جمله آن می‌توان به صندلی تخم مرغی آویزان اشاره کرد که در سال ۱۹۵۹ توسط طراحی به نام Nanna Ditzel ساخته شد.

صندلی Swan طراحی شده توسط آرنه جاکوبسن در سال 1958 برای هتل Radisson SAS Royal کپنهاگ

صندلی Swan طراحی شده توسط آرنه جاکوبسن در سال ۱۹۵۸ برای هتل Radisson SAS Royal کپنهاگ

سوان (Swan) نیز یکی دیگر صندلی‌هایی بود که توسط آرنه جاکوبسن در سال ۱۹۵۸ برای همان هتل طراحی شد. این صندلی نیز همانند صندلی تخم مرغی توسط کمپانی هانسن تولید می‌شد. این صندلی راحتی از پهنای قابل توجه و دسته‌هایی بلند برخوردار بود که امکان نشستن راحت را برای کاربر فراهم می‌کرد.

صندلی Drop که با الهام از قطره توسط آرنه جاکوبسن طراحی شد

صندلی Drop که با الهام از قطره توسط آرنه جاکوبسن طراحی شد

یکی از نکات جذاب در آثار آرنه جاکوبسن، نام‌هایی است که او برای طرح‌های خود انتخاب می‌کرد. او سعی می‌کرد که نام محصولات خود را از منابعی که از آنها الهام می‌گرفت انتخاب کند. صندلی‌های Egg (تخم مرغ)، Swan (قو)، Ant (مورچه)، Tongue (زبان) و Drop (قطره) همگی از این قاعده پیروی می‌کنند و با نام‌ اشیائی که به آنها شبیه هستند، شناخته می‌شوند. ویزگی مشترک دیگری نیز دارند و آن اینکه پایه‌های فلزی چهار شاخه بلند، تعادل خوبی را برای این صندلی ایجاد می‌کند.

صندلی Tongue طرحی از آرنه جاکوبسن

صندلی Tongue طرحی از آرنه جاکوبسن

امروزه نام آرنه یاکوبسن بیش از آنکه به عنوان یک معمار شناخته شود، به دلیل طرح‌های منحصر به فرد مبلمان خود ماندگار شده است. با وجود آنکه بیش از سه دهه از مرگ او می‌گذرد اما طراحی و معماری دانمارک هنوز هم تحت تأثیر آثار و طرح‌هایش قرار دارد. حتی در سطح جهانی نیز با وجود آنکه بیشتر صندلی‌های جاکوبسن هنوز هم توسط شرکت هانسن تولید عرضه می‌شود، اما بسیاری از طراحان مبلمان مدرن نیز از آثار او الهام می‌گیرند. بخش زیادی از تمایل طراحان به اقتباس از آثار آرنه یاکوبسن، علاقه زیاد او به استفاده از منحنی‌های ملایم در طرح‌های خود بود که امروزه در طراحی مدرن بسیار مورد استقبال قرار می‌گیرد.